Arbitraż stanowi alternatywną formę rozstrzygania sporów wobec tradycyjnego postępowania sądowego. Mówimy tu o rozstrzyganiu, a nie o rozwiązywaniu sporu, jak ma to miejsce w mediacji czy koncyliacji. Istotą arbitrażu jest bowiem powierzenie przez strony sporu, na podstawie umowy (zapis na sąd polubowny), kompetencji do jego rozstrzygnięcia wybranemu sądowi polubownemu, a nawet wskazanej osobie trzeciej, będącej specjalistą w dziedzinie, której spór dotyczy. W przypadku Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej strony dokonują wyboru arbitrów z listy Arbitrów Stałych lub spoza tej listy, jeżeli wybrane osoby, spełniają określone w Regulaminie kryteria konieczne do pełnienia funkcji Arbitra Stałego Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Możliwość wyboru przez strony arbitra spoza listy nie dotyczy przypadku, gdy strony wspólnie wybierają Arbitra Jedynego. Arbiter Jedyny może zostać wybrany wyłącznie z listy Arbitrów Stałych.

Arbitraż a koncyliacja

Koncyliator na bazie przedstawionych przez strony stanowisk, mocą swojego autorytetu, przedstawia propozycję koncyliacyjną mającą na celu zakończenie sporu, zaś sami zainteresowani nie biorą udziału w jej opracowaniu. Przedstawiona propozycja nie jest dla stron wiążąca.

Arbitrzy na bazie pozwu i odpowiedzi na pozew oraz w wyniku przeprowadzonego z udziałem stron postępowania wydają wyrok. Wyrok Sądu Polubownego rozstrzygający o żądaniach stron jest ostateczny i może być uchylony jedynie na żądanie strony w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 1206 kpc.